vrijheid

Encyclopédie: Diderot & d'Alembert (1751 - 1772)

'Het doel van een encyclopedie is het verzamelen van de kennis die over de wereld is verspreid en haar als systeem aan onze samenleving te presenteren.' 

Baron d'Holbach (1723 - 1789)

'Kortom, bewijst niet alles dat moraal en deugd totaal niet samengaan zijn met de noties van een god?'

Jean-Paul Sartre,  (1946)

'Er is geen ander universum dan dat van de mens... (Dit is) humanisme, omdat wij de mens eraan herinneren dat hij geen andere wetgever heeft dan zichzelf en dat hij in de verlatenheid over zichzelf zal beslissen; en omdat wij laten zien dat de mens niet door zich naar zichzelf toe te wenden, maar altijd door een doel buiten zichzelf te zoeken... zich pas als menselijk wezen realiseert.' (61-62)

Friedrich Nietzsche (1844 - 1900)

Nietzsches verkondiging van de dood van God draaide om een herwaardering van alle waarden. Elk individu dient zijn vrijheid en verantwoordelijkheid op zich te nemen vanuit een onvoorwaardelijke affirmatie van het leven, amor fati. Hoewel Nietzsche een anti-humanist was, werd zijn filosofie gedreven door een zorg om de mens.

Immanuel Kant (1724-1804)

'Twee dingen vervullen de geest met steeds nieuwe en toenemende bewondering en eerbied, hoe vaker en langduriger het denken zich ermee bezighoudt: de sterrenhemel boven mij en de morele wet in mij.' (Kritiek van de praktische rede, besluit).

Martha Nussbaum (1947)

'Pluralisme en respect voor verschil zijn in zichzelf universele waarden.' (Women and Human Development, p.32).

Joep Dohmen, (2007)

'Als je streeft naar zelfvervulling en het lukt je daadwerkelijk om aan je eigen waarden uitdrukking te geven, leef je hoe dan ook een waarachtig bestaan, zelfs wanneer je concrete projecten niet altijd lukken. Dan leef je het goede leven: een kunstwerk.' (p. 193)

Tzvetan Todorov, (1998)

Is de mens uiteindelijk afhankelijk van God? Zitten we gevangen in de natuurwetten van causaliteit? Leidt individualisme niet onherroepelijk tot egoïsme? Kortom, hoe kunnen we de menselijke vrijheid denken? Dit zijn de vragen die de Bulgaars-Franse filosoof Tsvetan Todorov (1939) in De onvoltooide tuin aan de orde stelt. Todorov is een humanist omdat hij het idee van menselijke vrijheid centraal stelt.

Charles Montesquieu,  (1748)

Gescheiden politieke machten voorkomen tirannie en maken burgerlijke vrijheid mogelijk. Montesquieu (1689-1755) is de geestelijk vader van de scheiding van machten in een wetgevende, een uitvoerende en een rechterlijke macht (Trias Politica). Daarmee wordt hij een belangrijke grondlegger van de rechtsstaat en ons politieke bestel. De Trias Politica formuleert hij in 1748, in het boek 'De l'Esprit des Lois' - Over de Geest der Wetten.

Anton Levien Constandse, (1985)

'Op grond dezer democratische beginselen bestrijden wij wel de dogma's, de onredelijkheid en het bijgeloof, doch niet de mensen.' (De Vrijdenker, 7 dec. 1946)

Multatuli, (1861)

 
'Ik ken U niet, o God! Ik riep U aan, ik zocht,
Ik smeekte om antwoord, en Gy zweegt! Ik wôu zo graag Uw wil doen... niet uit vrees voor straf, uit hoop op loon, 
Maar zo als 't kind den wil zyns vaders doet... uit liefde!

Pico della Mirandola, (1486)

'Als vrij en soeverein kunstenaar moet jij als het ware je eigen beeldhouwer zijn en jezelf uitbeelden in de vorm die je verkiest. Je kunt ontaarden in de lagere vormen, de dierlijke, maar je kunt ook door eigen wilsbesluit herboren worden in de hogere vormen, die goddelijk zijn.'  

Thomas Paine (1737 - 1809)

'Mijn eigen geest is mijn eigen kerk.'

Michel Foucault (1926 - 1984)

'Ken jezelf.' (Socrates)
'Neem bezit van jezelf.' (Seneca)

Spinoza, (1677)

'Gelukzaligheid is niet het loon van de deugd, maar de deugd zelf... (Al) het voortreffelijke is even moeilijk als zeldzaam.' (Boek V, stelling 42).

Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (1948)

'Overwegende, dat erkenning van de inherente waardigheid en van de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle leden van de mensengemeenschap grondslag is voor de vrijheid, gerechtigheid en vrede in de wereld.' (eerste zin preambule)

Karl Marx,  (1844)

'Zij heeft de persoonlijke waardigheid in de ruilwaarde opgelost, en in de plaats der talloze verleende en verworven vrijheden als enige vrijheid de gewetenloze handelsvrijheid gesteld' (Marx en Engels in het Communistisch Manifest uit 1848 ).